Het gebied rond station Haarlem Spaarnwoude transformeert de komende jaren tot Hart voor Oostpoort: een levendige nieuwe stadswijk aan de oostkant van Haarlem. Ontwikkeld in samenwerking met de gemeente vormt het masterplan de ruimtelijke basis voor deze transformatie. Met het station als ankerpunt wordt het gebied een poort tussen Haarlem en Amsterdam waar wonen, werken en landschap samenkomen.
Sinds 2019 onderzoekt de gemeente Haarlem hoe Oostpoort kan transformeren tot een veilige, gezonde en toekomstbestendige nieuwe stadswijk. Sinds 2023 werkt PosadMaxwan aan de ontwikkeling van het masterplan, waarbij verschillende scenario’s voor mobiliteit, programma, infrastructuur en vergroening zijn onderzocht. Op 28 mei 2026 is het masterplan unaniem vastgesteld door de raad. Juist door de complexiteit van de opgave laat het resultaat zien hoe ontwerp kan bijdragen aan het samenbrengen, afwegen en integreren van uiteenlopende ambities binnen één ruimtelijke visie.
Het gebied rond station Spaarnwoude wordt nu gekenmerkt door brede infrastructuur, viaducten, spoorlijnen en tijdelijke woningbouw. De openbare ruimte is versnipperd en de verblijfskwaliteit is beperkt. Tegelijkertijd is de locatie één van de belangrijkste ontwikkelgebieden van Haarlem voor woningbouw en gemengde stedelijke functies. In het masterplan vormt station Haarlem Spaarnwoude het ruimtelijke en stedelijke ankerpunt van de ontwikkeling. Rondom het station ontstaat een nieuwe structuur die beter aansluit op de bestaande stad en het omliggende landschap.
De eigendomssituatie binnen het gebied is complex. Naast de gemeente zijn onder andere NS en ProRail verantwoordelijk voor de spoorinfrastructuur, Rijkswaterstaat voor de rijksinfrastructuur en verschillende private partijen voor vastgoed en gronden binnen het plangebied. Ook het beheer en onderhoud van het gebied vraagt om zorgvuldige afstemming. Zo kunnen verschillende ruimtelijke oplossingen voor bijvoorbeeld fietsparkeren direct gevolgen hebben voor eigendom, exploitatie en beheer van de voorzieningen. Hetzelfde geldt voor de openbare ruimte, die zowel de toekomstige bewoners van Oostpoort als de vele bezoekers van het station moet bedienen.
Om de verschillende opgaven tot een samenhangend geheel te brengen, is het masterplan opgebouwd rond vier ruimtelijke hoofdonderdelen:
Van barrière naar verbonden knooppunt
Het station verandert van infrastructurele barrière naar een verbonden en toegankelijk knooppunt. Aan beide zijden van het spoor ontstaat een aantrekkelijke en autoluwe stationsomgeving. Nieuwe verbindingen voor fietsers en voetgangers zorgen ervoor dat de noord- en zuidzijde van het gebied beter met elkaar verbonden worden. Een nieuwe fietsbrug over het spoor sluit aan op regionale fietsroutes en versterkt de rol van het station als mobiliteitsknooppunt.
Stadspoort tussen stad en landschap
Het gebied ontwikkelt zich tot een nieuwe stadspoort van Haarlem, met een sterke relatie tussen stad en landschap. Aan de noord- en zuidzijde van het station komen nieuwe stationspleinen, ieder met een eigen karakter en functie. Samen vormen zij de entree van Haarlem. Langs de noordzijde van het station komt een spoorpark dat de bestaande waterstructuur volgt en als groene corridor de verbinding legt tussen de stad en het landschap van Spaarnwoude.
Menselijke maat en gezonde woonomgeving
In het ontwerp staat de menselijke maat centraal. De nieuwe woonbuurten bestaan uit stedelijke bouwblokken en slanke torens die zorgvuldig zijn ontworpen om gezonde, comfortabele en toekomstbestendige leefomgevingen te creëren. Actieve plinten, voortuinen en terrassen dragen bij aan vergroening, stimuleren sociale interactie en zorgen voor een levendige straat.
Levendige stedelijke ruimte
Wonen, werken en voorzieningen worden bewust met elkaar verweven om een gemengde en aantrekkelijke stadswijk te creëren. Sociale en commerciële functies in de plinten zorgen voor een actieve en inclusieve openbare ruimte en dragen bij aan een levendig stedelijk milieu.
Deze hoofdonderdelen brengen prioriteit aan in de verschillende ruimteclaims en belangen binnen het gebied. De bestaande eigendomsstructuur vormde daarbij een belangrijk uitgangspunt voor een uitvoerbare en adaptieve ontwikkelstrategie. De belangen van individuele grondeigenaren zijn zorgvuldig meegenomen, terwijl tegelijkertijd is gewerkt aan één herkenbaar en samenhangend gebied. In het uiteindelijke ontwerp zijn eigendomsgrenzen zo veel mogelijk onzichtbaar gemaakt, zodat de kwaliteit van de openbare ruimte en de identiteit van het gebied centraal staan.
Stationsgebieden zoals Oostpoort bieden een unieke kans om via verdichting en functiemenging levendige en duurzame stadsdelen te ontwikkelen, met dagelijkse voorzieningen op loopafstand. Het stationsgebied is uiteindelijk een plek waar iedereen voetganger wordt. Daarom staan verblijfskwaliteit, toegankelijke routes en aantrekkelijke openbare ruimte centraal.
De komende jaren werkt de gemeente Haarlem verder aan de uitwerking van het ontwerp en het bouwplan voor Hart voor Oostpoort. Als de planning volgens verwachting verloopt, start de bouw in 2029.
1/4
1/3
